POST-KARBON EKONOMİ: İklim Finansmanı Mimarisi ve Yeşil Büyüme İçin Makroekonomik Uyum Stratejileri

Bu çalışma, post-karbon ekonomi dönüşümünü yalnızca çevresel bir politika alanı olarak değil; aynı zamanda makroekonomik yapıların, finansal sistemlerin, sanayi politikalarının ve küresel yönetişim mekanizmalarının yeniden şekillendiği çok boyutlu bir dönüşüm süreci olarak ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, iklim değişikliği kaynaklı sistemik riskler ile düşük karbonlu kalkınma hedefleri arasındaki ilişkiyi makroekonomik uyum perspektifi çerçevesinde incelemek ve iklim finansmanı mimarisinin bu dönüşümde üstlendiği stratejik rolü ortaya koymaktır.

Kitapta öncelikle post-karbon ekonomi, net-sıfır ekonomi, karbon nötrlüğü, yeşil büyüme, sürdürülebilir finans ve iklim yönetişimi gibi kavramların literatürdeki ayrışma ve kesişim noktaları değerlendirilmiştir. Ardından Neoklasik, Keynesyen, Ekolojik ve Kurumsal iktisat yaklaşımlarının düşük karbonlu dönüşüme ilişkin perspektifleri karşılaştırmalı biçimde analiz edilmiştir.

Çalışmanın önemli bölümlerinden biri olan “İklim Finansmanı Mimarisi” kısmında; yeşil tahviller, sürdürülebilir finansman araçları, geçiş finansmanı, karbon fiyatlandırma mekanizmaları, emisyon ticaret sistemleri ve Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi düzenleyici çerçeveler ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Ayrıca iklim finansmanı mimarisinin finansal kaynak aktarımından ibaret olmadığı; aynı zamanda düzenleyici standartlar, risk yönetimi, kurumsal dönüşüm ve küresel sermaye yönlendirme süreçlerini içeren bütünsel bir yapı olduğu ortaya konmuştur.

Çalışmada iklim riskleri, finansal dirençlilik ve makroekonomik uyum ilişkileri de kapsamlı biçimde incelenmiştir. Bu çerçevede yeşil maliye politikaları, çevresel vergi reformları, yeşil merkez bankacılığı, iklim stres testleri, makroihtiyati dönüşüm ve finansal sistem kaynaklı geçiş riskleri değerlendirilmiştir. Karbon yoğun sektörlerde ortaya çıkabilecek batık varlık riski ile finansal istikrar ilişkisi analiz edilmiştir.

Kitabın özgün katkılarından biri, yapay zekâ destekli nitel söylem analizi yaklaşımının kullanılmasıdır. YouTube içerikleri üzerinden gerçekleştirilen söylem analizinde; yeşil büyüme, teknolojik çözümcülük, enerji güvenliği, finansallaştırma ve iklim adaleti söylemleri Gramsciyen hegemonya yaklaşımı çerçevesinde analiz edilmiştir.

Çalışmanın ampirik bölümünde gelişmekte olan ekonomiler için post-karbon dönüşüm endeksi oluşturulmuş; panel veri yöntemleri kullanılarak ekonomik büyüme, finansal derinlik, karbon yoğunluğu ve makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkiler incelenmiştir.

Son bölümde Türkiye ekonomisinin post-karbon dönüşüm kapasitesi SWOT ve TOWS yaklaşımıyla analiz edilmiştir. Avrupa Yeşil Mutabakatı, kritik mineraller, enerji dönüşümü, yeşil sanayi politikaları, dijitalleşme ve sürdürülebilir finansman alanlarında ortaya çıkan fırsatlar ile dış ticaret bağımlılığı, teknoloji açığı ve finansman kırılganlıkları gibi tehditler birlikte değerlendirilmiştir.